Sabado, Hulyo 11, 2015

salin ng tulâ sa punò ni Joyce Kilmer

Palagay ko’y hindi na ako makakakita pa
Ng tulang ang rikit animo’y punò ang kapara

Sa nagugutom nitong bibig yaong puno'y handâ
Laban sa kaytamis na agos ng dibdib ng lupà;

Sa araw-araw ay punong sa Diyos nakatingin,
Angat ang malabay na bisig upang manalangin;

Isang punong maaring sa tag-init ay isuksok
Ang pugad ng mga ibong robin sa kanyang buhok;

Na sa sinapupunan ang niyebe’y nakahimlay;
Kapiling ang ulan ay matapat na namumuhay.

Tulad kong hangal ang lumilikhâ ng mga tulâ
Ngunit tanging Diyos ang sa puno'y makalilikhâ.

~ Joyce Kilmer

~ isinalin ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod



I think that I shall never see
A poem lovely as a tree.

A tree whose hungry mouth is prest

Against the earth's sweet flowing breast; 

A tree that looks at God all day,

And lifts her leafy arms to pray; 

A tree that may in summer wear

A nest of robins in her hair; 

Upon whose bosom snow has lain; 

Who intimately lives with rain.

Poems are made by fools like me,

But only God can make a tree. 

~ Joyce Kilmer

Huwebes, Hulyo 2, 2015

Kayganda ng luntiang kagubatan

Kayganda ng luntiang kagubatan
Kagubatang kayganda at luntian
Luntian ang gubat ng kagandahan
Tungkulin nating ito'y alagaan!
 - gregbituinjr.

Ang litrato ay mula sa pahina ni Smart Beautiful Pictures
https://www.facebook.com/Smartbeautifulpictures/photos/a.402342416511454.98725.402330666512629/877745905637767/?type=1

Linggo, Hunyo 7, 2015

Sa punong ito

SA PUNONG ITO
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

sa punong ito'y inukit ko ang iyong pangalan
tila ba pagsinta't ngalan mo'y walang kamatayan
pagsintang iniuugoy niring hangin, O hirang
patungo sa aking pisngi, diwa't kaibuturan

inukit ko ang iyong pangalan sa punong ito
na tinanim ng isang mapagpalang kamay dito
punong saksi sa pagsuyong aking alay sa iyo
at pagbuo ng ating pangarap sa lilim nito

puno yaong sumagip sa marami nang magbaha
nagpapagunitang puno’y mahalaga sa madla
kaya pagtatanim ng puno'y gawin nating lubha
bago pa ang mga delubyo'y lalo pang lumala

punong saksi sa pagsinta ang ngayo'y nasa krisis
tulad nilang puno'y pinagtatagpas ng mabangis
punong walang magawa kundi lagi nang magtiis
sa lupit ng taong pulos tubo lamang ang nais

ngayon nama'y damhin natin ang pagdurusa nila
ipagtanggol natin silang mga puno, O sinta
di sila dapat mawala bagkus paramihin pa
nang marami pang pusong maiukit sa kanila

Miyerkules, Pebrero 4, 2015

Isang punong nakalalason - salin ng tula ni William Blake

ISANG PUNONG NAKALALASON
Tula ni William Blake (1757-1827)
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.
11 pantig bawat taludtod

Galit ako sa aking kaibigan:
Galit ko'y sinabi't agad nawala.
Galit ako sa aking nakalaban,
Di ko sinabi't galit ko'y lumubha.

At sa pangamba, ito'y diniligan
Sa araw at gabi ng aking luha;
At may ngiting ito'y pinaarawan
At nang may lambot, sadyang pandaraya.

At lumago ito araw at gabi
Hanggang binunga'y kaygandang mansanas.
At kaaway ko'y masid 'yong maigi
At yaon ay akin, kanyang natuklas.

At sa aking hardin bumalabal
Nang gabing nalambungan ang haligi
Sa umagang kaysaya kong minasdan
Ang kaaway ko sa puno'y duhagi.

-
-
-

A POISON TREE
Poem by William Blake (1757-1827)

I was angry with my friend:
I told my wrath, my wrath did end.
I was angry with my foe:
I told it not, my wrath did grow.

And I watered it in fears,
Night and morning with my tears;
And I sunned it with smiles,
And with soft deceitful wiles.

And it grew both day and night,
Till it bore an apple bright.
And my foe beheld it shine.
And he knew that it was mine,

And into my garden stole
When the night had veiled the pole;
In the morning glad I see
My foe outstretched beneath the tree.

Lunes, Disyembre 29, 2014

Ang Aklat na Philippine Native Trees 101

ANG AKLAT NA PHILIPPINE NATIVE TREES 101
ni Gregorio V. Bituin Jr.

Philippine Native Trees 101: Up Close and Personal, makapal na aklat, umaabot ng 322 pahina. Maganda at makabuluhang aklat hinggil sa mga puno sa ating bansa. Makapal ang bawat pahina at makulay dahil bawat pahina'y may litrato ng mga puno. Habang binabasa ko ito ay nakita ko sa pahina nito ang punong kalumpit na pag umuuwi ako sa bayan ng tatay ko sa Batangas ay kumakain ako ng bunga nito, lalo na't ipinagpipitas kami nito ng aming mga kamag-anak. Ang bunga ng kalumpit animo'y duhat na kulubot at mamula-mula o kaya'y kulay abuhin. Puno rin pala ang Kalantas, na pangalan ng isang nayon sa Batangas, na ayon sa kwento ng ilang pinsan ko ay parang munting Tondo. Nang makita ko ang punong Betis, agad kong naalala ang isang lugar sa may Pampanga na maraming may apelyidong Bituin. At nakita ko na ang nagsulat ng artikulo hinggil sa Punong Betis ay isang Myrna M. Bituin, na marahil ay malayo kong kamag-anak.

Nagkaroon ako ng aklat na ito nang ako'y maging isa sa mga tagapagsalita sa Green SONA (State of the Nature Assessment) noong Agosto 28, 2012 sa Environmental Studies Institute (ESI) sa Miriam College sa Katipunan sa Lungsod Quezon. Taun-taon itong ginagawa ng iba't ibang grupong makakalikasan bilang pantapat sa SONA ng Pangulo ng Pilipinas. Ako ang nagsilbing kinatawan doon ng dalawang samahan, ang Saniblakas ng mga Aktibong Lingkod ng Inang Kalikasan (SALIKA), at Kongreso ng Pagkakaisa ng mga Maralita ng Lungsod (KPML). Ang orihinal na pangalan ng SALIKA ay Saniblakas ng Inang Kalikasan, na nang lumaon ay naging Saniblakas ng mga Aktibong Lingkod ng Inang Kalikasan. Sa SALIKA ay tumatayo akong bise-presidente nito habang sa KPML naman, lalo na sa tsapter nito sa NCRR (National Capital Region-Rizal) ay isa akong edukador, mananaliksik, dyarista, at manunulat.

Gayunpaman, hindi tungkol sa mga puno ang aking talumpati kundi hinggil sa mga maralitang tinatanggalan ng bahay matapos ang bagyo o kalamidad. Katatapos lang nang panahong iyon ng pananalasa ng bagyong Gener ng Agosto 3 at ng Habagat ng Agosto 7 na araw sana na magaganap ang Green SONA 2012, ngunit ipinagpaliban dahil sa naganap na malakas na ulan at mga pagbaha. Pinamagatan ko ang talumpati ng "Kalagayan ng Maralita at ng Kalikasan". Nang matapos ang palatuntunan, lahat ng mga naging tagapagsalita ay binigyan ng token o regalo. Bawat isa sa amin ay nakatanggap ng aklat na Philippine Native Trees 101: Up Close and Personal, at isang puting tisert na may nakatatak na Green Convergence.

Naisip kong gawan ng tula at maikling kwento ang mga punong ito, at marahil isang libro ng mga tula't kwento ang aking magagawa balang araw hinggil sa mga puno at gubat sa ating bayan. Ito ang nadagdag sa aking mga adhikang dapat kong maisulat. Maraming salamat at nabigyan ako ng aklat na iyon, na kung di ako nagpursiging makadalo roon ay tiyak na malaking bahagi ng buhay ko ang nawala. Isang kayamanan na ang aklat na iyon para sa tulad kong manunulat at sa marami pang henerasyon sa hinaharap. Malaking isnpirasyon ang idinulot sa akin ng aklat na iyon.

Ang mga trumabaho upang maging ganap ang aklat na iyon ay ilang mga kasama sa grupong Green Convergence, na siyang nangangasiwa ngayon sa buwanang Kamayan para sa Kalikasan Forum. At sinabi nilang may balak pang magkaroon ng ikalawang aklat o Part Two. Ibig sabihin, ibang mga puno sa ating bansa na hindi nailagay sa unang aklat. Iniisip kong sana'y may maiambag ako sa aklat na iyon, na dapat kong pagsumikapan, lalo na't hindi naman ako lumaki sa lalawigan o kanayunan, kundi sa sementadong lungsod. Ang Green Convergence din ang pasimuno ng taun-taong Green SONA na isinasagawa matapos ang SONA ng pangulo.

Noong Pasko ng 2014, dahil wala akong maibigay sa nanay ko, iniregalo ko ang aklat na iyon sa aking mahal na ina. Kareretiro lang niya noong Setyembre 6, 2011, at pareho na silang retirado ng aking ama. Ibinigay ko iyon dahil madalas nang umuuwi sa aming bahay sa lalawigan ang aking mga magulang at tumututok sa pagtatanim. 

Dagdag pa roon ang ikinwento ng aking ina na nang dumatal ang bagyong Glenda, kung saan nag-iisa lang siya sa aming bahay sa lalawigan pagkat ang aking ama naman ay nasa aming bahay sa Maynila, kaytindi ng hampas ng hangin na halos nagwasak sa maraming tanim. Ngunit ang isang malaking puno sa aming bahay ay nanatiling matatag at hindi natumba matapos ang bagyo. Bagamat sa paligid niyon ay napakaraming punong ibinuwal ang bagyong Glenda. Ipinagpapasalamat ng aking ina na hindi nabuwal ang puno sa tabi ng aming bahay.

Kaya ang aklat na iyon ay isang makabuluhang regalo sa akin, na nasa pangangalaga na ngayon ng aking ina. 

Lunes, Hunyo 30, 2014

Huwag paslangin ang mga puno

HUWAG PASLANGIN ANG MGA PUNO
ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod

bakit papaslangin ang mga puno sa Makiling?
bakit punong walang sala'y kanilang papatayin?
mga punong tahanan ng ibon, na animo'y hardin
dugtong-buhay at salalayan ng sariwang hangin

tatlong-daang higit na puno'y mawawalang-buhay
na para sa ekoturismo'y tatanggaling tunay
patakaran bang ito'y wasto o talagang sablay?
na para sa ekoturismo, puno'y pinapatay!

bawat puno'y nilagyan ng numerong kulay pula
palatandaang yaon na ang kanilang sentensya
ang plano ng pamahalaan sa daigdig nila
higit limang kilometrong lumapad ang kalsada

mga puno'y tahimik na kinitil isa-isa
puno ang biniktima, kaya tao'y nagprotesta
anang madla, "sagipin ang puno! sagipin sila!
huwag hayaang paslangin ang angking buhay nila!"

nagkaisa ang taumbayan sa Bundok Makiling
hindi nila hinayaang mga puno'y kitilin
ang puno'y may buhay, punong tila kapatid natin
dapat itong sagipin laban sa mga salarin!

* Salamat sa ulat at litrato ng kasamang Victor Vargas, at may balita sa http://www.rappler.com/move-ph/ispeak/60830-murder-makiling-trees

Huwebes, Hunyo 5, 2014

Halina't daigdig ay alagaan natin!


HALINA'T DAIGDIG AY ALAGAAN NATIN!
ni Gregorio V. Bituin Jr.
13 pantig bawat taludtod

pandaigdigang araw ng kapaligiran
ikalima ng Hunyo ang araw na iyan
araw na tayo'y pinaaalalahanan
paligid natin ay linisin, alagaan

sa dagat lulutang-lutang ang mga plastik
sa ilog, mga basura'y kahindik-hindik
hinayaang basura'y sa atin ang balik
sa basurang sinunog ay mapapahibik

ang maruming usok ay masakit sa baga
sa maruming kanal naglulungga ang daga
sa maruming lugar, langaw ay laksa-laksa
sa maruming paligid, tayo ang kawawa

sa ganitong lugar, magkakasakit tayo
tila tinamaan ng sanlibong delubyo
tila laksang langaw, inatake ang tao
bakit pinapayagang nangyayari ito?

puno'y pinutol, kinalbo ang kagubatan
tinapunan ng basura ang karagatan
nagbabago ang klima ng sandaigdigan
paano haharapin ang problemang iyan?

nukleyar, insinerador, maruming hangin
coal plant, minahan, dam, kayrami ng usapin
simula ngayon, anong dapat nating gawin?
halina't daigdig ay alagaan natin!